CSEP NO MEMBRU SIRA NIA ATIVIDADE DURANTE FULAN JUNU 2026

 

CSEP NIA MEMBRU AROMDTL REALIZA SEMINÁRIU NASIONÁL KONABA ODS-4

Membru Civil Society Education Partnershi (CSEP), realiza semináriu nasionál ho tema Progresu no Dezafiu atinjimentu ODS-4 iha Timor-Leste ne’ebé organiza husi Asosiasaun Ramelau Oan Moris Domin  Timor-Leste (AROMD-TL) iha loron tersa, 9 Juñu 2026, iha Caicoli Dili.

 Iha semináriu ne’e Diretor AROMD-TL, Sr. Gaspar da Costa Pacheco.. hato’o nia intervensaun ba atividade ne’e mak atu fahe informasaun kona-ba edukasaun tanba edukasaun nu’udar fatór importante ba dezenvolvimentu nasaun nain. Tanba ne’e liu husi semináriu ida ne’e bele loke liu tan partisipante sira nia hanoin hodi investe sira nia-án  iha aréa edukasaun nian.  Edukasaun mós nu’udar baze fundamental atu garante futuru joven Timor-oan hotu nian. Tanba ne’e presiza ema hotu nia kontribuisaun husi governu, sosiedade sivil nomós inan sira atu servisu hamutuk hodi tau prioridade ba edukasaun atu bele lori mudansa ruma ba Timor-Leste.

Iha Fatin hanesan Coordenador Nasionál, Jose de Jesus S.T M.M mós hato’o nia intervensaun katak Sosiedade Civil nia papél  importante mak sai auditor-social ba implementasaun programa governu nian ne’ebé uza orsamentu estadu nian hanaran OGE, liu husi monitorizasaun, peskiza no advokasia ba interese públiku. Enkuantu, Kualidade edukasaun sei menus iha Timor-Leste tanba ne’e sosiedade sivil nia papél mak atu hasa’e foin sa’e no labarik sira nia kapasidade liu husi fasilita formasaun naun-formal sira. Tanba ne’e nia husu atu kontinua tuir formasaun sira hodi bele hetan abilidade sufisiénte atu hetan servisu ruma ho dignu. Organizasaun Sociedade Civil sira iha Timor-Leste la’os deit halo protesta no advokasia maibe sira mos halo monitorizasaun no implementa direta programa dezenvolvimentu edukasional iha rai laran.

Semináriu nasionál ne’e iha mós aprezentasaun husi orador sira hanesan Dekanu Fakuldade Saúde Públika UNPAZ, Sr. Cipriano do Rossario Pacheco, AMG, Lic Sp, M.Kes, Membru konsellu CSEP no mós Asesor Prinsipál ba Presidente da República ho assuntu Social no Inkluzaun Sr. Gaspar Afonso, Program Officer CODIVA, Elang da Cruz nomós Coordenador Nacional CSEP, Sr. Jose de Jesus S.T M.M. Avo Lere Anan Timur hanesan Veteranu no programa ne’e mos partisipa másimu husi estudantes no professor, ONGs, Media no staff AROMDTL.


ESTUDANTE BESIK 1000 HUSI ESKOLA 5 IHA MUNISIPIU ERMERA SIMU AHI OAN/SOLAR BUDDY NE'EBE APOIU HUSI SOLAR BUDDY NO SPEND IT WELL AUSTRALIA

Civil Society Education Partnership (CSEP) hamutuk ho Gabinete Ministerio Edukasaun, nomos membru NGO Milenial Youth Asosiation (MYA) no Fundasaun MAHON, distribui Solar Buddy ne’ebé apoiu husi Solar Buddy no Spend It Well Foundation husi Australia hamutuk 1000 ba estudante Ensino Basico Filial sira iha eskola 5 hanesan EBF Hatulai-Lete, EBF Ura-Hou, EBF Mauhoda, EBF Leguimea no EBF Abrão Salsinha iha munisipiu Ermera. Distribuisaun Ahi Oan (Solar Buddy) ida ne’e objetivu atu ajuda estudante sira hodi utiliza ba estuda iha tempu kalan bainhira eletrisidade mate.

Sr. Rosalino de Carvalho Sombai, hanesan Koordenador EBF nú. 680 Hetulai-Lete ne’ebe lidera estudante hamutuk 199 pessoas (mane 105 no feto 94) ne’e expresa sentimentu kontenti wainhira ninia estudante sira hotu-hotu hetan ona apoio ahi-oan Solar Buddy refere tamba ajuda ona estudantes hirak ne’e atu uza iha tempu kalan ba estuda inklui ba nesesidade uma laran nian.

KOORDENADOR NASIONAL CSEP PARTISIP SUSTAUNABLE DEVELOPMENT CONGRESS IHA JAKARTA

Koordenador Nasional CSEP Sr. JOSE DE JESUS reprezenta Redi Edukasaun Civil Society Education Partnership (CSEP) sai Orador Internasional iha Sustainable Development Congress (https://www.gsdcongress.com/2026) ne'ebe realiza iha Indonesia Convention Exhibition iha Jakarta husi loron 22-25 Junho 2026. 

Kongresu refere partisipa masimu husi partisipantes 5000+, Orador 500+, Exibidor 200+ husi nasaun 100 resin iha mundu.Topiku interesante ba Koordenador Nasional CSEP nian maka "Widening participation for students from disadvantaged backgrounds in the Higher Education" liu-liu relevansia ho servisu advokasia ba edukasaun iha Timor-Leste. 

CSEP PARTISIPA GRUPU DISKUSAN NE’EBÉ ORGANIZA MINISTERIU EDUKASAUN NO UNICEF

Civil Society Education Partnership (CSEP) nia official peskiza no advokasia sr. Feliciano Soares no Program Officer sr. Antonio Cardoso, partisipa iha grupu diskusaun ne’ebé organiza husi Ministeriu Edukasaun no UNICEF ne’ebé mak halo parseria servisu hamutuk ho GPE hodi haree kona-ba servisu parseria ne’ebé durante ne’e GPE ho Ministerio Edukasaun hahu ona no haree hamutuk ba futuru kontinuasaun servisu hamutuk no apoiu sira husi GPE mai Governu Timor Leste iha seitor edukasaun. Atividade ne’e realiza iha Maubara Room, Timor Plaza, Dili iha loron 23 Juñu 2026.

Okaziaun ida ne’e Sr. Feliciano Soares mós hato’o nia apresiasaun ba GPE ne’ebé durante ne’e apoiu ba governu Timor-Leste liu husi Ministeriu Edukasaun hodi dezenvolve setór edukasaun iha  Timor-Leste nune’e bele ajuda governu Timor-Leste atinji ninia polítika sira kona-ba asegura edukasaun ida kualidade no asesivel ba Timor oan hotu hodi hatan ba filozofia ida la husik sidadaun ida hela iha kotuk. Alende ne’e nia mos partilla pontu de vista sira liga ho implementasaun politika edukasaun inkluziva liu-liu dezáfiu sira iha kontestu implementasaun polítika edukasaun iha Timor-Leste bazeia ba CSEP nia rezultadu servisu monitorizasaun ne’ebé halao iha tinan 2025 deskobre problema sira hanesan falta infra-estrutura eskola ne’ebé adekuadu, rekursu humanu iha area edukasaun inkluziva, fasilidade apredijajen, teknolojia ICT iha eskola ne’ebé la asesivél sai nu’udar problema krusiál ida iha implementasaun polítika edukasaun inkluziva.

Tanba ne’e nia husu Ministeriu Edukasaun hanesan nain ba programa atu kontinua injeta orsamentu barak liu tan hodi bele sustentabiliza programa hirak ne’ebé mak liu husi fundu GPE hahu ona, nune’e wainhira ba futuru kuandu GPE la kontinua apoiu programa importante sira ne’ebé mak Ministeriu Edukasaun bele kontinua ho OJE ne’ebé Ministeriu Edukasaun iha hodi kontinua implementa